ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΠΑΠΑΪΩΑΝΝΟΥ

Σκηνοθέτης, χορογράφος και περφόρμερ, ο Δημήτρης Παπαιωάννου συνδυάζει το πειραματικό σωματικό θέατρο με τον σύγχρονο χορό, τις εικαστικές και τις επιτελεστικές πρακτικές, δημιουργώντας σουρεαλιστικές, ονειρικές και υβριδικές παραστάσεις. Διατηρεί τον πλήρη έλεγχο της καλλιτεχνικής του πρότασης, συμπεριλαμβανομένων των σκηνικών, των κοστουμιών, των γλυπτικών εγκαταστάσεων και του φωτισμού. Γεννημένος στην Αθήνα το 1964, μαθήτευσε δίπλα στον σπουδαίο Έλληνα ζωγράφο Γιάννη Τσαρούχη και στην Ανώτατη Σχολή Καλών Τεχνών. Δημοσίευσε πολυάριθμα κόμικς και εικονογραφημένα μυθιστορήματα, τα πρώτα στο είδος τους στην Ελλάδα που περιείχαν εικόνες πανκ και σκληρού ομοερωτικού περιεχομένου. Ίδρυσε την Ομάδα Εδάφους, η οποία έδινε παραστάσεις σε μια υπόγεια κατάληψη από το 1991 ως το 1992, και η οποία επανακαθόρισε τη σύγχρονη αθηναϊκή σκηνή των παραστατικών τεχνών. Με την ανάθεση του καλλιτεχνικού σχεδιασμού της Τελετής Έναρξης των Ολυμπιακών Αγώνων του 2004 στην Αθήνα, ο ίδιος κατέστη ο νεότερος καλλιτέχνης που σκηνοθέτησε το μεγαλύτερο και τεχνικά απαιτητικότερο θέαμα παγκόσμιας εμβέλειας. Οι περισσότερες από τις τριάντα παραγωγές του κυμαίνονται από μαζικά θεάματα με χιλιάδες περφόρμερ έως βαθιά προσωπικές δημιουργίες.
Τα έργα Πρώτη ύλη (2012) –ανάθεση του Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου– και Still Life (2014) –παραγωγή της Στέγης Ιδρύματος Ωνάση– αποτέλεσαν ορόσημα στην καριέρα του καθώς ήταν τα πρώτα έργα του που περιόδευσαν διεθνώς και οδήγησαν σε διεθνείς συμπαραγωγές για τα έργα Ο μεγάλος δαμαστής (2017), Since She (2018), INK (2020) και Εγκάρσιος προσανατολισμός (2021). Τα έργα αυτά πραγματοποίησαν εκτεταμένες περιοδείες σε Ευρώπη, Ασία, Αυστραλία, Βόρεια και Νότια Αμερική. Αποτελούν τα πρώτα έργα Έλληνα δημιουργού που παρουσιάστηκαν σε σπουδαίους χώρους και φεστιβάλ, όπως Théâtre de la Ville στο Παρίσι, Φεστιβάλ της Αβινιόν, Σάντλερς Ουέλς στο Λονδίνο, Μουσική Ακαδημία του Μπρούκλυν στη Νέα Υόρκη και Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας (UCLA) στο Λος Άντζελες. Με το έργο του Since She (2018) για το Χοροθέατρο του Βούππερταλ, έγινε ο πρώτος καλλιτέχνης που συνεργάστηκε με τον θίασο αυτό μετά τον θάνατο της Πίνας Μπάους.
Το 2015 υπήρξε υποψήφιος για τα βραβεία Emmy τόσο στην κατηγορία «Εξαιρετική σκηνοθεσία» όσο και στην κατηγορία «Εξαιρετική καλλιτεχνική επιμέλεια / Σκηνική διακόσμηση / Σκηνικός σχεδιασμός». Ήταν ο πρώτος Έλληνας που βραβεύτηκε με το Ευρωπαϊκό Βραβείο Θεάτρου το 2017, ενώ προτάθηκε επίσης και για το Βραβείο Olivier το 2019 και το 2022. Τα έργα του Birthplace και Origins απέσπασαν το βραβείο Emmy στην κατηγορία «Σχεδιασμός φωτισμών», το 2005 και το 2015 αντίστοιχα, ενώ το 2023 η δημιουργία του Εγκάρσιος προσανατολισμός τιμήθηκε με το Βραβείο Bessie για τον Εξαιρετικό Εικαστικό Σχεδιασμό της. Στον Δημήτρη Παπαϊωάννου έχει επίσης απονεμηθεί ο Χρυσός Σταυρός του Τάγματος της Τιμής από τον Πρόεδρο της Ελληνικής Δημοκρατίας για τις Τελετές Έναρξης και Λήξης των Ολυμπιακών Αγώνων της Αθήνας το 2004.