Monsieur Vénus

Ιδρυτικός Δωρητής Εναλλακτικής Σκηνής  

Μεγάλος Χορηγός Εθνικής Λυρικής Σκηνής

Συμπαραγωγή με την Prima Donna, Compagnie Cadéëm, Κέντρο Ανρί Πουσαίρ (Βέλγιο), Εθνικό Κέντρο Μουσικής Δημιουργίας (Μασσαλίας)
Με την υποστήριξη του Υπουργείου Πολιτισμού της Γαλλικής Δημοκρατίας (Γενική Γραμματεία Καλλιτεχνικής Δημιουργίας και Περιφερειακή Διοίκηση Πολιτιστικών Υποθέσεων Παρισιού)
Με την αρωγή του φεστιβάλ Printemps des comédiens, Μονπελλιέ (Γαλλία),  Théâtre de l’Athénée (Παρίσι), Teatro San Martin (Μπουένος Άιρες)

Tο τολμηρό και αιρετικό έργο Monsieur Vénus της Ρασίλντ, ένα από τα πιο προκλητικά και «κουήρ» (πριν ακόμη καθιερωθεί ο όρος) μυθιστορήματα της γαλλικής λογοτεχνίας, ζωντανεύει στην Εναλλακτική Σκηνή της ΕΛΣ ως «τραγουδιστό μονόδραμα» από τον διακεκριμένο Αργεντινό συνθέτη Μαρτίν Ματαλόν. Η νέα παραγωγή όπερας, σε σκηνοθεσία και χορογραφία της ελληνικής καταγωγής Αργεντινής χορογράφου Ντιάνας Θεοχαρίδη σε συνεργασία με τον περίφημο Γαλλοαργεντινό σκηνοθέτη Αλφρέδο Άριας, έρχεται σε πρώτη παρουσίαση στην Εναλλακτική Σκηνή στο ΚΠΙΣΝ για τρεις μοναδικές παραστάσεις στις 30 Απριλίου και στις 2 και 3 Μαΐου 2026. Το έργο Monsieur Vénus αποτελεί συμπαραγωγή με την εταιρεία παραγωγής Prima Donna.

Γραμμένο το 1884, το μυθιστόρημα Monsieur Vénus της Ρασίλντ, αφιερωμένο στη «σωματική ομορφιά», θεωρείται ένα από τα πιο σκανδαλώδη και προκλητικά έργα της εποχής του, προκαλώντας έντονες αντιδράσεις ήδη από την πρώτη του κυκλοφορία. Με τη ριζοσπαστική του θεματική, την ανατροπή των έμφυλων ρόλων, τη ρευστότητα της ταυτότητας και την αποδόμηση των κοινωνικών και ηθικών κανόνων, το έργο κρίθηκε επικίνδυνο και ανήθικο. Δεν είναι τυχαίο ότι απαγορεύτηκε στο Βέλγιο, όπου εκδόθηκε αρχικά, ενώ η μόλις 24 ετών συγγραφέας βρέθηκε αντιμέτωπη ακόμη και με νομικές συνέπειες.

Το Monsieur Vénus αφηγείται την ιστορία της Ραούλ ντε Βενεράντ, αριστοκράτισσας και femme fatale, και του Ζακ Σιλβέρ, ενός νέου της εργατικής τάξης που βρίσκεται στα νύχια της Ραούλ. Οι δυο τους εμπλέκονται σε μια άνιση σχέση, όπου εκείνη επιβάλλει την αντιστροφή των φύλων και των σεξουαλικών τους ρόλων, οδηγώντας στην τελική σύγχυση των έμφυλων ταυτοτήτων τους. Σαδισμός, μαζοχισμός, παιδεραστία, νεκροφιλία, ζωοφιλία, νυμφομανία, ανατροπή των έμφυλων ρόλων – όλες οι «απαγορευμένες» μορφές σεξουαλικότητας συναντώνται στο έργο της Ρασίλντ. Η πρόκληση, ωστόσο, δεν προκύπτει από τη γραφική ή ωμή απεικόνιση αυτών των πρακτικών, αλλά από τη βαθιά, ανατρεπτική εγκεφαλική σύλληψή τους. Στο Monsieur Vénus παρακολουθούμε την αποσταθεροποίηση των κοινωνικά επιβεβλημένων έμφυλων κατασκευών – οι δύο πρωταγωνιστές ανταλλάσσουν ρόλους σαν χαρτιά σε μια παρτίδα.

Σύνοψη^*
Το έργο αφηγείται την ιστορία της Ραούλ ντε Βενεράντ, αριστοκράτισσας και μοιραίας γυναίκας (femme fatale), και του Ζακ Σιλβέρ, ενός νεαρού εργάτη που παγιδεύεται στα νύχια της Ραούλ. Οι δυο τους εμπλέκονται σε μια άνιση σχέση, στην οποία εκείνη θα επιβάλει την αντιστροφή του κοινωνικού και του βιολογικού τους φύλου, έως ότου θολώσουν ακόμη και οι προσωπικές αντωνυμίες τους.
Η Ραούλ ντε Βενεράντ καθοδηγείται από το ένστικτο και, όπως θα έλεγε ο Όσκαρ Ουάιλντ, γνωρίζει πολύ καλά ότι ο καλύτερος τρόπος να απαλλαγείς από τους πειρασμούς είναι να ενδώσεις. Αφιερωμένη στην αναζήτηση αισθητικών εμπειριών, υποκύπτει στο τραγικό της πεπρωμένο: την απώλεια της κοινωνικής της θέσης και την καταστροφή του ανδρόγυνου, τερατώδους και τέλειου όντος που συγκροτούσε μαζί με τον Ζακ.
Η Ραούλ ντε Βενεράντ είναι μοιραία γυναίκα: διακρίνεται από την ικανότητά της να κυριαρχεί και να υποκινεί το κακό καθώς και από την ψυχρότητά της, χωρίς όμως αυτή να αποκλείει μια έντονη, λάγνα, αιλουροειδή –δηλαδή ζωώδη– σεξουαλικότητα.
Σε αναζήτηση νέων συγκινήσεων, αυτή η παρακμιακή Μαντάμ Μποβαρύ –αυτός ο Χριστόφορος Κολόμβος του σύγχρονου έρωτα– απομυζά τον εραστή της, ο οποίος γίνεται παθητικό ον, έως ότου τελικά τον καταστρέψει. Ο Ζακ θα καταλήξει αιώνιο κτήμα της Ραούλ. Μετά τον θάνατό του, μεταμορφώνεται σε κέρινο ομοίωμα, αριστούργημα ανατομίας, από έναν δεξιοτέχνη κατασκευαστή αυτομάτων.

^* Βασισμένη στον πρόλογο του Ροδρίγο Γκιχάρρο Λασέρας [Rodrigo Guijarro Lasheras] από την ισπανική έκδοση, εκδόσεις KRK, Οβιέδο 2017.

Monsieur Vénus, ένα τραγουδιστό μονόδραμα
To έργο Monsieur Vénus, γραμμένο για υψίφωνο, ακορντεόν (και ακορντίνα), αφηγήτρια και ηλεκτρονικά μέσα, αποτελεί καρπό της δημιουργικής σύμπραξης τριών σπουδαίων καλλιτεχνών με αφετηρία την Αργεντινή: του συνθέτη Μαρτίν Ματαλόν, του πρωτοπόρου και πολυδιάστατου θεατρικού δημιουργού Αλφρέδο Άριας και της ελληνικής καταγωγής χορογράφου και σκηνοθέτριας Ντιάνας Θεοχαρίδη. Για το έργο οι τρεις δημιουργοί σημειώνουν:

«Άδεια σκηνή. Στο βάθος, ένα σώμα καλυμμένο με ένα λευκό σεντόνι βρίσκεται πάνω σε μια απλή σανίδα τοποθετημένη πάνω σε δύο καβαλέτα.
Η Ραούλ ντε Βενεράντ, αριστοκράτισσα και μοιραία γυναίκα με ανδρική εμφάνιση, όπως και η συγγραφέας της, η Ρασίλντ, ετοιμάζεται να διηγηθεί τη σκοτεινή συνάντησή της με τον ανθοκόμο και ζωγράφο Ζακ Σιλβέρ.
Η αφηγήτρια είναι ένας χαρακτήρας-φάντασμα που εντάσσεται στο μουσικό μέρος ως αφηγηματικό εργαλείο: συνοδεύει την ιστορία της Ραούλ ντε Βενεράντ συμπληρώνοντας τις μεταβάσεις και αποδίδοντας τους απαραίτητους απόηχους για την ενσάρκωση της μοιραίας ηρωίδας.
Το Monsieur Vénus είναι ένα τραγουδιστό μονόδραμα, ένα μουσικό έργο που εκθέτει με μινιμαλιστικό τρόπο την παράξενη επιθυμία της Ραούλ να ζήσει έναν έρωτα που θα μεταμορφώσει την ταυτότητά της όσο και εκείνη του υπηκόου της, της λείας και του θύματός της.
Η πρόθεσή μας είναι να μετατρέψουμε αυτή την πυκνή και δαιδαλώδη διαδρομή σε ένα είδος ακτινογραφίας που αποκαλύπτει τον σκελετό της υπόθεσης από την αρχή ως το τέλος: από τη συνάντηση της Ραούλ ντε Βενεράντ με τον Ζακ Σιλβέρ μέχρι τον θάνατό του, οπότε και μετατρέπεται σε κέρινη φιγούρα που ζωντανεύει από έναν έμπειρο κατασκευαστή αυτομάτων».

Τα κοστούμια υπογράφει η Χλόη Ομπολένσκι, τον σχεδιασμό φωτισμών ο Τάσος Παλαιορούτας και τον σχεδιασμό ήχου ο Ρεμί Λε Ταγιαντιέ.

Τον ρόλο της Ραούλ ντε Βενεράντ ερμηνεύει η Γαλλίδα Κλαρά Μπαρμπιέ Σερρανό, μια από τις πλέον δυναμικές νέες υψιφώνους της ευρωπαϊκής σκηνής. Αφηγήτρια είναι η Ντιάνα Θεοχαρίδη, ενώ το «Σώμα» ερμηνεύει ο Οδυσσέας Πετράκης.

Επί σκηνής ο μουσικός Αντονύ Μιγιέ παίζει ηλεκτρονικά επεξεργασμένο ακορντεόν και ακορντίνα.

Σύντομα βιογραφικά σημειώματα

Χλόη Ομπολένσκι
Ελληνίδα σκηνογράφος και ενδυματολόγος, σχεδιάζει σκηνικά και κοστούμια για θέατρο, όπερα και κινηματογράφο. Έχοντας σπουδάσει σε Αγγλία και Γαλλία, ξεκίνησε τη σταδιοδρομία της στο θέατρο ως βοηθός της Λίλας Ντε Νόμπιλι και του Γιάννη Τσαρούχη. Το 1980 ξεκίνησε μια μακρόχρονη συνεργασία με τον Πήτερ Μπρουκ με το έργο Ο βυσσινόκηπος και ακολούθησαν οι παραγωγές Κάρμεν και Μαχαμπχαράτα (θεατρική και κινηματογραφική εκδοχή). Άλλες σπουδαίες συνεργασίες περιλαμβάνουν έργα με τους Ντέμπορα Ουώρνερ, Ερμάννο Όλμι (Φεστιβάλ Ζάλτσμπουργκ), Λεβ Ντοντέν (Εθνική Όπερα Παρισιού, Όπερα Βαστίλλης, Θέατρο Μάλι Αγ. Πετρούπολης), Αλφρέδο Άριας, Τζανκάρλο Μενόττι και Μάουρο Μπολονίνι (Σκάλα Μιλάνου). Έχει σχεδιάσει πολυάριθμες παραγωγές όπως, μεταξύ άλλων, Ευγένιος Ονιέγκιν (Εθνική Όπερα Αγγλίας, Μητροπολιτική Όπερα Νέας Υόρκης), Διδώ και Αινείας (σκηνικά – κοστούμια, Οπερά Κομίκ Παρισιού), Ιούλιος Καίσαρας (Παρίσι, Μπάρμπικαν), Θάνατος στη Βενετία (Εθνική Όπερα Αγγλίας, Βρυξέλλες, Μιλάνο), Αντιγόνη (Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου), Ντάμα πίκα (Θέατρο Μπολσόι), Μπίλλυ Μπαντ (Βασιλική Όπερα Λονδίνου), Τραβιάτα (Θέατρο Ηλυσίων Πεδίων), Φιντέλιο (Σκάλα Μιλάνου), Τουραντότ (Ωδείο Ηρώδου Αττικού) αποσπώντας βραβεία και τιμητικές διακρίσεις. Είναι συγγραφέας του βιβλίου Η Ρωσική Αυτοκρατορία. Ένα πορτρέτο σε φωτογραφίες. 

Τάσος Παλαιορούτας
Aπόφοιτος του Τμήματος Εικονοληψίας της Σχολής Κινηματογράφου και Τηλεόρασης «Ευγενία Χατζίκου». Υπήρξε για περίπου δέκα χρόνια βοηθός του σκηνοθέτη και διευθυντή φωτογραφίας Φίλιππου Κουτσαφτή. Ξαναδούλεψε μαζί του την περίοδο 2020-2023 ως βοηθός σκηνοθέτη στην ταινία Οι Ελευσίνιοι. Από το 1999 εργάζεται ως σχεδιαστής φωτισμών σε παραστάσεις θεάτρου και σύγχρονου χορού και ως διευθυντής φωτογραφίας σε τηλεοπτικές παραγωγές. Είναι ιδρυτικό μέλος της θεατρικής ομάδας Σπασμένη Καρέκλα, του Χοροθεάτρου Νταλίκα και της θεατρικής ομάδας One Plant Productions. Είναι εκδότης του περιοδικού παρουσίασης νέων καλλιτεχνών Ορμή, στο πλαίσιο του οποίου έχει σκηνοθετήσει τη συνέντευξη-ντοκιμαντέρ της εικαστικού Ναταλίας Μαντά Η αποτύπωση του αόρατου. Τον Μάρτιο του 2023 σκηνοθέτησε μαζί με τον Θοδωρή Γκόνη την ταινία Η ποίηση σε βρίσκει για τη διεθνή ημέρα ποίησης. Από το 2024 συνεργάζεται με τη σχεδιάστρια φωτισμού Ιωάννα Αθανασίου. 

Ρεμί Λε Ταγιαντιέ
Παραγωγός μουσικής τεχνολογίας, δημιουργός και ερμηνευτής ηλεκτρονικής μουσικής για συνθέτες, σύνολα και οργανισμούς. Συνεργάζεται τακτικά και δημιουργεί έργα για το IRCAM, στη Φιλαρμονί του Παρισιού και για τη Ραδιοφωνία της Γαλλίας. Κατέχει πτυχία στη Μουσική – Ηχοληψία και στην Ηλεκτρονική Μουσική από το Ανώτατο Εθνικό Κονσερβατόριο Μουσικής και Χορού του Παρισιού. Είναι επίσης καλλιτεχνικός διευθυντής και ηχολήπτης για ηχογραφήσεις και ζωντανές εμφανίσεις. Κλασικά εκπαιδευμένος μουσικός, δρα πλέον ως ερμηνευτής και δημιουργός σε διάφορα πειραματικά, ποπ και ροκ μουσικά πρότζεκτ. Η πολυεπιστημονική του προσέγγιση στη μουσική τού επιτρέπει να συνδυάζει διαφορετικούς κόσμους και τεχνικές, ώστε να εξερευνά, να δημιουργεί υβρίδια και να αποδομεί μέσα σε ένα πολύ ευρύ ηχητικό φάσμα.

Κλαρά Μπαρμπιέ Σερρανό
«Νέο ταλέντο» της Ακαδημίας Ζαρουσκύ για την περίοδο 2022/23 και του Φεστιβάλ Oxford Lieder, απόφοιτη του Στούντιο Όπερας του Βασιλικού Κολεγίου Μουσικής στο Λονδίνο και κάτοχος Πτυχίου Μουσικής από την Ανώτατη Σχολή Μουσικής της Λειψίας. Ολοκληρώνει επί του παρόντος Δίπλωμα στη Μουσική και Σύγχρονη Δημιουργία στο Ανώτατο Εθνικό Κονσερβατόριο Μουσικής και Χορού του Παρισιού. Νικήτρια πολλών διεθνών διαγωνισμών, μεταξύ των οποίων το Βραβείο Ιδρύματος Βικτόρια στο Λος Άντζελες και το Βραβείο Maestranza του Διαγωνισμού «Νέες φωνές» της Ένωσης Φίλων της Όπερας της Σεβίλλης, έχει ερμηνεύσει Πρώτο Αγόρι και Πνεύμα της Δροσιάς στην Όπερα της Λειψίας, Παπαγκένα στην Ακαδημία του Φεστιβάλ Βερμπιέ, Ροντελίντα στο Βασιλικό Κολέγιο Μουσικής, Βασίλισσα της Νύχτας με την Όπερα της Οξφόρδης, Αν Πέιτζ με τη Βρετανική Νεανική Όπερα, Ολύμπια με την Όπερα Avant-scène στο Νεσατέλ και πιο πρόσφατα τον ομώνυμο ρόλο στη Μικρή γοργόνα στην Όπερα της Νίκαιας, στην Αβινιόν, στη Μασσαλία και στο Αρκάλ, καθώς και την Πωλήτρια πουλιών (Ζυλιέτ ή Το κλειδί των ονείρων) στην Όπερα της Νίκαιας. Σε συναυλίες, έχει ερμηνεύσει τον Φεγγαρίσιο Πιερότο στο Φεστιβάλ του Μπλούμσμπερυ, το Εργοστάσιο Τσάπλιν του Μαρτίν Ματαλόν στο IRCAM, στην Όπερα του Μασσύ και στη Σεούλ, καθώς και το Mysteries of the Macabre του Γκιαιργκ Λίγκετι με το σύνολο Écoute στο Παρίσι. Συνεργάζεται με την πιανίστα Γιοάνα Κατσπέρεκ, με την οποία δίνει πολυάριθμα ρεσιτάλ. Ως υπότροφος του Ιδρύματος Αντρέα Μποτσέλλι, εμφανίζεται τακτικά στη σκηνή με τον Αντρέα Μποτσέλλι.

Αντονύ Μιγιέ
Ένας από τους πρώτους ακορντεονίστες που εντάχθηκαν στην τάξη του Μαξ Μπονναί στο Ανώτατο Εθνικό Κονσερβατόριο Μουσικής και Χορού του Παρισιού (CNSMDP), όπου απέκτησε το ανώτερο δίπλωμα σπουδών με άριστα, πριν συνεχίσει με μεταπτυχιακές σπουδές. Είναι ιδρυτικό μέλος του τρίο K/D/M μαζί με τους Ζιλ Ντυρό και Μπαχάρ Μαρ-Χαλιφέ, καθώς και του κουαρτέτου Æolina. Έχει προσκληθεί ως σολίστ από διάφορους οργανισμούς, φεστιβάλ και σύνολα όπως Όπερα του Παρισιού, Κομεντί Φρανσαίζ, Βίλα των Μεδίκων, Θέατρο Κολόν του Μπουένος Άιρες, Ινστιτούτο Έρευνας και Συντονισμού Ακουστικής / Μουσικής (IRCAM), Εθνικό Κέντρο Μουσικής Δημιουργίας της Μασσαλίας, Ensemble Intercontemporain, Ορχήστρα του Παρισιού, Φιλαρμονί, Musica, Διεθνές Σύνολο Σύγχρονης Μουσικής των Βρυξελλών, Nova, Les Cris de Paris κ.ά. Ερμηνεύει τακτικά το σύγχρονο ρεπερτόριο για ακορντεόν και συνεργάζεται ενεργά με συνθέτες. Έχει παρουσιάσει σε πρώτη εκτέλεση έργα των Μπεϋτέλμαν, Μπους, Κάμπο, Καβάννα, Ντ’ Αντάμο, Ντυπέν, Ντρουέ, Εσκαίς, Φιλιντέι, Φίσμπαϊν, Γκαντρίγ, Χινέρ, Γκούμπιτς, Υρέλ, Γιανόττα, Χαλιφέ, Λεπώβρ, Ματαλόν, Μοσαλίνι, Ναόν, Ναρμπόνι, Ποντιέ, Σο, Στρόππα, Τιγιουά και Βερουνέλλι. Διδάσκει ακορντεόν στα ωδεία του Μοντρέιγ και του Παντέν, καθώς και στο Κονσερβατόριο του Παρισιού. Είναι επίσης επικεφαλής της καλλιτεχνικής εταιρείας Cadéëm, μέσω της οποίας ασχολείται με τη μουσική δημιουργία, την ανανέωση του ρεπερτορίου και την καλλιτεχνική και πολιτιστική εκπαίδευση.